Leren Spelen.


Een instrument bespelen leer je het snelst van iemand die het goed kan. Er zijn uitzonderingen, maar een paar jaar muziekles is wel het minimum. De goedkoopste mogelijkheid is les in groepsverband bij een gemeentelijke muziekschool of een cultureel centrum. Denk qua kosten aan 5 euro per uur. Vaak kun je daar ook goedkoop een instrument huren. Wie meer wil moet individueel les nemen. Dat wordt aangeboden bij de muziekschool maar ook door zelfstandige docenten, meestal in blokken van een half uur. Het tarief varieert van omgerekend 10 tot 25 euro per uur. Voor zangles gelden dezelfde tarieven. Bij het leren spelen is internet een dankbare bron van informatie. Er zijn veel sites met oefeningen en achtergrondinformatie over je instrument. Op tabsites vind je tabulatuur en songteksten plus akkoorden. Veel bekende muzikanten hebben instructie-dvd's waarin ze uitleggen hoe ze spelen en hoe ze hun geluid maken. Die zijn leuk om samen met je docent door te nemen. Met computerprogramma's als Music Maker en Garageband kun je leuk uitvinden hoe je een studioproductie in elkaar zet. Er zijn verschillende beroepsopleidingen voor muzikanten. Op het conservatorium, een 4-jarige hbo-opleiding, leer je pop spelen, maar vooral ook jazz en klassiek. Popmuziek staat centraal bij de popopleidingen. Deze zijn er zowel op hbo- als mbo-niveau. Om toegelaten te worden moet je auditie doen en de voor dat niveau vereiste vooropleiding hebben.


Hoe kom ik aan optredens.


De meest voor de hand liggende oplossing is zelf een optreden organiseren. Op straat bijvoorbeeld, maar daarvoor heb je wel een vergunning nodig en die krijg je niet in elke stad of gemeente. Of gewoon tussen vier muren. Veel cafes zijn op doordeweekse dagen best bereid om een band te laten spelen. Meestal mag je zelf entree heffen aan de deur. Een betere optie is de entree gratis houden en met de cafebaas afspreken dat je bijvoorbeeld een kwartje per verkochte consumptie krijgt. Houd er wel rekening mee dat je zelf moet zorgen voor de backline en in veel gevallen ook voor een zanginstallatie of PA. Je kunt ook meedoen aan een talentenjacht. Ze zijn er in alle soorten en maten: grootschalig op televisie zoals Idols of op de radio bij Ongekend Talent, landelijk in de zalen zoals de Grote Prijs van Nederland en de Clash Of The Coverbands, en vooral regionaal. Meedoen aan een talentenjacht is niet gemakkelijk. Je moet in korte tijd presteren en het competitieverband legt er een extra druk op. Het maakt het wel een goede testcase voor een band. En als je wint levert dat optredens en vaak ook gratis studiodagen op. Om mee te kunnen doen aan een talentenjacht moet je een demo opsturen. Veel clubs hebben een open podium of een vaste avond voor beginnende bands. Sommige laten ook lokale talenten optreden in het voorprogramma van een bekende act. Daarvoor moet je de programmeur van het podium benaderen. Ook dat doe je met een demo.


Imago.


Een imago begint bij het zoeken van iets waarin je afwijkt van andere mensen. Dat vergroot je uit. Vaak is het een uiterlijk kenmerk. Bijvoorbeeld het rastakapsel van Bob Marley, de make-up van Kiss, de geblondeerde coupe van Eminem, de coltrui van Marco Borsato en de rood-wit-zwarte kledij van The White Stripes. Je kunt ook een gimmick bedenken, zoals de sokkenact van de Red Hot Chili Peppers, de seksact van Rockbitch of het slachten van kippen op het podium zoals Ozzy Osbourne ooit deed. Op het gladde pad naar roem is alles beter dan niks. Opvallende gedragskenmerken zijn altijd handig. Geruchten over een bijzonder actief seksleven hebben de carrières van Prince, Madonna en Robbie Williams nooit geschaad. Opzichtig ruziemaken met een collega doet het ook goed, zeker als je het daarna publiekelijk goedmaakt, zoals 50 Cent en The Game deden. Het drugsgebruik van Pete Doherty en het alcoholisme van Amy Winehouse zijn haast handelsmerken, hoewel zelfdestructie het de laatste jaren niet meer zo goed doet als vroeger. De meeste sterren ogen opmerkelijk fit en fris. Justin Timberlake en Shakira brengen de halve dag zwetend door in het fitnesshok; Jack Johnson was tot voor kort zelfs surfkampioen. Een goed imago is iets wat goed past bij het concept en voldoende lijkt op de werkelijkheid om geloofwaardig over te komen. De platen van Jack Johnson klinken alsof ze ´s avonds na het surfen op het strand bij het kampvuur zijn opgenomen. De muziek van Shakira leent zich uitstekend voor haar opwindende buikdansje. Het geruzie van die hiphoppers past ook perfect bij de vaak boze toon van hun raps.


De Demo.


Op www.myspace.com kun je eenvoudig je eigen demopagina inrichten. Je stuurt vervolgens een mailtje met het url naar degene die je met jouw muziek wilt laten kennismaken. Je kunt ook een demopakket samenstellen en dat opsturen. Voordeel daarvan is dat dit vaak een tijdje op het bureau blijft liggen, zodat de geadresseerde vanzelf jouw naam leert kennen. Programmeurs van podia, organisatoren, boekingskantoren en platenlabels worden overstelpt met demo's. Lang niet elke beroepsluisteraar heeft de discipline om die hele stapel door te luisteren. Hij pikt de dingen eruit die er op het eerste gezicht leuk uitzien: vanwege de goede of grappige foto, de aansprekende songtitels, de stijlvaste lettering of omdat hij veel werkt met groepen in dat genre. Als het goed is bij jouw demo meteen duidelijk om welk genre het gaat. De meeste demo's komen binnen per email of per post. Dat is natuurlijk praktisch, maar persoonlijk overhandigde demo's hebben een veel grotere kans om beluisterd te worden. Misschien lukt het ook om een praatje aan te knopen, waarin je kunt aangeven wat je graag wilt. Bijvoorbeeld een voorprogramma bij je favoriete groep.


Collectieven en Organisaties.


Vooral in de beginfase van een band is het handig om lid te zijn van een popcollectief. De medewerkers van zo'n vereniging van popmuzikanten zijn goed op de hoogte van de repetitiemogelijkheden in de regio; vaak beheren ze zelf een oefencentrum. Ook organiseren ze groepenpresentaties, waar je podiumervaring kunt opdoen. Bovendien hebben de meeste collectieven afspraken met een aantal zalen waar ze beginnende groepen kunnen laten optreden en de lokale omroep, die dergelijke optredens promoot. Popcollectieven organiseren ook cursussen en workshops, onder meer op het gebied van PA- en studiotechniek, promotie en management. Ook bieden ze hun leden korting bij toeleverende bedrijven zoals studio's, muziekwinkels en geluidsverhuurders. In elke provincie is er een overkoepelend orgaan voor de popcollectieven. Deze provinciale poporganisaties – in de volksmond popkoepels genoemd – verstrekken informatie en organiseren presentaties en talentenjachten. Bekende concoursen zijn onder meer de Gesel van Gelderland, de Wraak van Brabant en de Rob Acda Award (Haarlem). De popkoepels geven ook verzamel-cd's uit met nieuw talent uit de regio. Op deze manier zijn in het verleden onder meer Krezip en de Travolta's onder de aandacht gekomen. Pop.nl is op haar beurt weer het overkoepelende orgaan van de provinciale poporganisaties.


De media.


In Nederland verschijnen per maand vele honderden nieuwe platen. De meeste daarvan gaan onopgemerkt voorbij: we horen ze nooit en ze worden ook niet verkocht. Om je een idee te geven van de verhoudingen: Radio 3FM zet per maand hooguit 50 nieuwe singles op de playlist. Gespecialiseerde maandbladen als OOR of Revolver hebben ruimte voor 120 cd-recensies. De meeste aandacht gaat uit naar nieuwe releases van bekende bands en artiesten. Je moet dus flink je best doen om daartussen te komen. Nederland telt vele gespecialiseerde muziekbladen en muzieksites. Zij signaleren vaak als eerste nieuwe artiesten en trends. Acts die daar worden ontdekt worden vervolgens door de radio en televisie opgepikt. Om een song bekend te laten worden bij het grote publiek heb je de radio nodig. In Nederland zijn vele tientallen landelijke en regionale radiostations. De meeste hits worden 'geboren' op Radio 3FM en Radio 538. Kleinere doelgroepzenders spelen soms een belangrijke rol: Kink FM (alternatieve rock), FunX (R&B, hiphop) en Fresh FM (dance). Andere zenders hebben meer luisteraars, maar kondigen platen niet af of hebben een luisterpubliek dat niet zo fanatiek met muziek bezig is. Bij een radiostation kiest de muzieksamensteller de platen Hij beoordeelt of een song past in de formule van het station. De muzieksamensteller stuur je de muziek op post of per e-mail, of je brengt jouw plaat langs tijdens het zogenaamde pluggersuurtje. Radio maakt dat liedjes ons bekend in de oren klinken, maar om platenverkoop op gang te krijgen is televisie noodzakelijk. De publieke omroepen (Nederland 1, 2 en 3) en de algemene commerciële zenders (RTL 4, 5 en 7, SBS 6) hebben de hoogste kijkcijfers. De clipzenders MTV en TMF bereiken een veel kleiner publiek. Ze hebben wel het voordeel dat hun kijkers fanatiek met muziek bezig zijn. De meeste regionale televisiestations hebben een programma waarin ze aandacht besteden aan muziek uit de eigen streek. Clips worden eigenlijk alleen gedraaid door de clipzenders en de regionale stations. De andere omroepen nodigen doorgaans artiesten uit in de studio of filmen een item bij de artiest thuis.


De Videoclip.


Bij het maken van een clip is de regisseur de projectleider. Hij bepaalt wat er wordt gefilmd en hoe dat gebeurt. Hij beoordeelt ook de beelden en bepaalt de montage. Voordat er wordt begonnen maakt hij een storyboard. Dat ziet eruit als een soort stripverhaal. Dit spreekt hij door met de opdrachtgever. Als die groen licht geeft, voert hij het plan op die manier uit. Clips lijken vaak heel spontaan gefilmd, maar niets is minder waar. Bij filmen is er nauwelijks ruimte voor improvisatie. Voor alles wat je wilt filmen, moeten eerst het licht en de camera worden opgesteld. Zelfs als je strak het storyboard volgt, kost het maken van een videoclip minimaal twee dagen; en voor het filmen en en voor het monteren. Daartussen is de regisseur nog uitgebreid bezig met het beoordelen van de verschillende shots en het plannen van de montage. Een goedkope manier om een clip gerealiseerd te krijgen is door hem te laten maken als opdracht voor school door studenten van de Filmacademie of een andere mediaopleiding. Zij hebben toegang tot gratis technische voorzieningen en worden inhoudelijk vanuit school ondersteund. Bovendien vinden veel studenten het erg leuk om een clip te maken. Nadeel is wel dat je formeel gezien geen opdrachtgever bent en dus geen eisen kunt stellen aan de kwaliteit. Televisiestations verwachten dat een videoclip wordt aangeboden op het formaat Sony Betacam, ook wel DigiBeta genoemd. Hierbij behoort ook informatie te worden aangegeven over de naam van de artiest, titel van de track en de rechthebbenden.


De Boekhouding.


Bij het opzetten van een boekhouding is het handig voor de band een aparte bank- of girorekening te hebben. Als het samenwerkingsverband is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel (KvK) open je een rekening op naam van de rechtsvorm, onder vermelding van het inschrijvingsnummer bij de KvK. Is de groep niet ingeschreven dan moet en van de leden op eigen naam een aparte rekening openen. Ook voor je eigen administratie is het handig om alle inkomsten en uitgaven uit de muziek op een aparte bankrekening onder te brengen. Als je altijd alle inkomsten en uitgaven op deze bankrekeningen boekt, hoef je alleen nog maar te noteren met welke bewijsstukken de verschillende posten corresponderen. Dat doe je door de post en het bijbehorende bewijsstuk een nummer te geven. Alle bonnen en facturen van kosten bewaar je op nummer in een ordnermap uitgaven. Voor alle inkomsten – cash of via de bank – maak je zelf een factuur met een datum en een doorlopend nummer (b.v. 2008-01), je adres, gironummer en je KvK- en BTW-nummer. Je stuurt de klant het origineel en bewaart zelf een kopie in de map inkomsten, samen met de andere bewijsstukken zoals contracten en kopieën van gageverklaringen.

Als je altijd alle inkomsten en uitgaven bijhoudt, kan een boekhouder er aan het eind van het jaar gemakkelijk een boekhouding van maken. Dat doet hij in vier stappen: - Het kas- en bankboek - De afschrijvingen - De resultatenrekening - De balans Kenmerkend voor boekhouden is het principe van de gelijke totalen. Bij het kasboek, de resultatenrekening en de balans moeten de totalen van inkomsten en uitgaven gelijk zijn. Het bedrag dat je in een van de kolommen moet toevoegen geeft de informatie waar dat overzicht voor is bedoeld: in het kasboek het kassaldo, in de resultatenrekening het bedrag aan winst of verlies en op de balans het eigen vermogen. Deze gegevens zijn – zowel van de band als van jou prive – nodig voor jouw belastingaangifte.


De Gageverklaring.


Een deel van de gage die een artiest of band ontvangt is voor het dekken van de onkosten. Het zou onzinnig zijn om de organisator daarover ook loonbelasting en premies te laten betalen. Daarom heeft de Belastingdienst de gageverklaring ontwikkeld. Hiermee laat de artiest weten welk deel van de gage moet worden gezien als loon en welk deel als vergoeding voor de kosten. Ook geeft de verklaring aan hoe dat loon over de verschillende leden van het gezelschap wordt verdeeld, zodat per persoon een juist bedrag aan loonbelasting en premies wordt afgedragen. De kleinevergoedingsregeling biedt muzikanten die in loondienst spelen de mogelijkheid 136 euro per persoon per dag als onkosten op te voeren, zonder dat die verder moeten worden gespecificeerd. Als de gage per persoon lager is dan dat bedrag, dan hoeven er dus in het geheel geen loonbelasting of premies te worden afgedragen, wat de organisator geld en administratie bespaart. Overigens is de kleinevergoedingsregeling gen vrijstelling van de inkomstenbelasting. Bij het doen van de aangifte zet je de inkomsten, inclusief alle onkostenvergoedingen, af tegen de werkelijke kosten die je met bonnetjes en facturen kunt bewijzen. Als je meer onkostenvergoedingen hebt ontvangen dan je kosten hebt gemaakt, moet je daarover zelf dus inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen betalen. Wil je meer kosten opgeven dan die 136 euro dan moet je daarvoor een kostenvergoedingsbeschikking aanvragen bij De Belastingdienst.


Uitkoopsom en VAR.


Vandaar dat veel muzikanten en hun boekingskantoren ervoor kiezen te werken met een uitkoopsom, een totaalbedrag waarin alles is inbegrepen. Ze sturen een factuur met en totaalbedrag waarin de lonen, de onkosten, de loonbelasting en de premies voor de werknemersverzekeringen zijn inbegrepen. Met het sturen van een factuur met een uitkoopsom nemen het boekingskantoor of de muzikanten de verplichting voor de afdracht van de loonbelasting en de premies over. Om dit te mogen doen moet je een inhoudingsplichtigenverklaring hebben. Deze vraag je aan bij de Belastingdienst en wordt afgegeven voor een periode van vijf jaar. Bij een optreden vermeld je het nummer van de verklaring in het contract en de factuur. Ook stuur je een kopie mee van de verklaring.


BTW.


Ondernemers zijn verplicht omzetbelasting in rekening te brengen, werknemers niet. Muzikanten met een VAR moeten BTW berekenen, muzikanten die spelen voor loon of een onkostenvergoeding hoeven dat niet te doen. Als je echter investeringen wilt gaan plegen kan het gunstig zijn om juist wel omzetbelasting te rekenen. Als je meer omzetbelasting hebt betaald dan ontvangen, krijg je het verschil terug van de fiscus. Omdat het BTW-tarief voor een muziekoptreden 6 procent bedraagt en voor muziekinstrumenten 19 procent kan het terug te vorderen bedrag aardig oplopen. Als je valt onder de BTW-plicht of je wilt teruggave over je investeringen, vraag je een BTW-nummer aan. De Belastingdienst beoordeelt dan of je een ondernemer bent. Hierbij hanteert de Belastingdienst andere regels dan bij de inkomstenbelasting, dus het kan zijn dat je voor de en wel en de ander geen ondernemer bent. De belangrijkste voorwaarden voor de omzetbelasting zijn dat je zelfstandig een beroep of nevenberoep uitoefent en dat voor langere tijd doet. Bedenk wel dat het hebben van een BTW-nummer een administratieve verplichting met zich meebrengt. De aangifte en eventuele betalingen moeten stipt ieder kwartaal worden gedaan. Een dag te laat betekent al een boete.


De Rechtsvorm.


Die aansprakelijkheid regel je met de rechtsvorm. De door muzikanten meest gebruikte rechtsvormen zijn: - eenmanszaak - vennootschap onder firma (VOF) - vereniging - stichting Als amateurband of -solist kun je prima spelen voor een onkostenvergoeding zonder dat je daarvoor een rechtsvorm in het leven hoeft te roepen. Speel je binnen de Artiestenregeling en krijgen alle muzikanten door de organisator of een verloonbureau loon uitbetaald, dan is een rechtsvorm evenmin noodzakelijk. Breng je daarnaast cd's in eigen beheer uit of verkoop je andere merchandise, dan is een rechtsvorm wel nodig. Wil je de inkomsten niet van invloed laten zijn op jouw prive-boekhouding, bijvoorbeeld omdat en of meerdere bandleden een uitkering hebben, dan kun je de band onderbrengen in een vereniging of stichting. Wil je juist wel winst maken en ambieer je een professionele carrière, dan zijn de eenmanszaak (solo) en de vennootschap onder firma (twee of meer mensen) de meest geschikte rechtsvormen. KvK's zijn er in elke grote stad. Ze hebben consulenten die je kunnen helpen met het kiezen van de juiste rechtsvorm. Dat advies is gratis. Het inschrijven van een rechtsvorm in het handelsregister kost enkele tientjes per jaar.


Het Clubcircuit.


Veel podia en festivals die opkomende Nederlandse bands programmeren krijgen subsidie uit het Nederlands Popmuziek Plan van het Fonds voor de Podiumprogrammering en Marketing. Bij die podia en festivals maak je als beginnende band de meeste kans om geboekt te worden.

De meeste bands en artiesten met eigen werk richten zich op het alternatieve circuit. Je probeert je in de kijker te spelen in muziekcafes en tijdens bandwedstrijden. Met een beetje geluk kun je na verloop van tijd optreden in voorprogramma's. Om verder te komen zul je een cd uit moeten brengen, liefst bij een bekend label. Als de plaat door de media goed wordt ontvangen, word je uitgenodigd voor een optreden tijdens het Noorderslag festival in Groningen, dat geldt als de springplank voor het nieuwe talent in het clubcircuit. Als ook dat voorspoedig verloopt, is de kans groot dat je wordt uitgenodigd voor en of meerdere zomerfestivals. Daarvan is Lowlands de belangrijkste. Is jouw optreden daar ook een succes, dan kun je een seizoen lang veel spelen op de poppodia en gaat je cd ook echt verkopen. Totdat je op Noorderslag hebt gestaan, is spelen in het clubcircuit in financieel opzicht afzien. Voor een beginnende band in een muziekcafe is de gage doorgaans lager dan 250 euro. Als je al in een club wordt gevraagd te spelen als hoofdact, zal de gage zelden hoger zijn dan 500 euro. Voor een band die in zichzelf investeert door demo's en plaatopnamen te maken, zijn die gages niet kostendekkend. Pas na een succesvol optreden op Noorderslag zullen de gages langzaam. Hoe hoog hangt af van je marktwaarde. Die wordt uiteindelijk bepaald door hoeveel mensen je op de been weet te brengen.


Subsidies en Fondsen.


De belangrijkste hiervan is het Nederlands Popmuziek Plan. In deze regeling zitten ruim veertig zogenaamde kernpodia, zalen die regelmatig Nederlandse bands laten spelen en qua omvang en professionaliteit voldoen aan een aantal eisen. Als de entreegelden lager uitvallen dan de kosten, krijgt de zaal maximaal de helft van de totale lasten vergoed. Om binnen de subsidieregeling te kunnen vallen moet de gage minimaal 225 euro en maximaal 2250 euro: daarboven worden bands geacht bekend genoeg te zijn om op eigen kracht een zaal te kunnen vullen. In diverse provincies zijn er in het verlengde van het Nederlands Popmuziek Plan provinciale subsidieregelingen voor concerten van lokale bands. Informatie hierover vind je op de websites van de verschillende provinciale poporganisaties. Organisatoren en bands kunnen ook een beroep doen op fondsen, meestal zelfstandige stichtingen die een goed doel nastreven. Bekende geldverstrekkers in de culturele sector zijn het Nederlands Fonds voor de Podiumkunsten (NFPK), het Prins Bernhard Cultuurfonds, Buma en het VSB Fonds.


Sponsoring.


De meest gebruikelijke vorm van directe sponsoring van de artiest is het endorsement, waarbij een bekende muzikant gratis instrumenten of apparatuur krijgt van de fabrikant. Veel bedrijven buiten de muzieksector zijn wat huiverig voor een rechtstreekse verbintenis met een artiest. Negatieve publiciteit rond de act kan de investering in en klap waardeloos maken. Toch komen dit soort deals regelmatig voor. Ook op kleine schaal behoort sponsoring tot de mogelijkheden. Je kunt lokale winkeliers vragen jouw eigenbeheer-cd te ondersteunen. Voor enkele honderden euro´s krijgen ze een logo op de uitnodigingen voor de presentatie en eventueel ook op de hoes. Op een hoger niveau zijn er voor onbekende muzikanten ook mogelijkheden. Een act met een uitgesproken imago maakt daarbij meer kans dan vier jongens in hun gewone kloffie. Grotere sponsordeals komen tot stand via een reclamebureau. Als je op zoek gaat naar zo'n deal, maak je een presentatiemap met een aantal goede foto's en uiteraard de muziek. Het helpt als je zelf duidelijk kunt maken met welk type product je affiniteit hebt. Wees erop voorbereid dat ook het zoeken van een sponsordeal vaak 'nee' en maar zelden 'ja' oplevert.


Het Optreedcontract.


In clubs is het gebruikelijk dat de zaal zorgt voor de geluidsversterking: de PA-installatie. Als dit zo is dan moet er met de band(s) een aantal technische afspraken worden gemaakt. Deze worden opgenomen in een bijlage bij het contract, de rider genaamd. Belangrijk onderdeel daarvan is het stageplan, het overzicht van de gebruikte instrumenten en versterkers en de opstelling ervan op het podium. Het is handig samen met het optreedcontract meteen een volledig ondertekende gageverklaring en fotokopieën van de identiteitsbewijzen van alle bandleden mee te sturen. Dan is al het papierwerk in en keer geregeld.


Boeking en Managment.


Een boekingskantoor is een arbeidsbemiddelaar. De boeker verstuurt mailings naar zalen, festivals en feesten in de hoop daar zijn acts te kunnen slijten. Andersom bellen mensen die een band nodig hebben een boekingskantoor voor een goed idee. Als er door bemiddeling van de boeker een optreden tot stand komt, brengt hij de organisator een percentage van de gage in rekening. In de Arbeidsvoorzieningswet is geregeld dat een arbeidsbemiddelaar geen betaling mag vragen aan de werkzoekende: de boeker moet zijn percentage dus in rekening brengen bij de organisator! De gangbare tarieven lopen uiteen van 10 tot 20 procent van de brutogage. De manager is de zakelijk begeleider van de muzikant. Hij brengt een artiest of band onder de aandacht van platenmaatschappijen, muziekuitgevers, boekingskantoren, dj's en andere mensen die belangrijk kunnen zijn. Hij helpt bij de onderhandelingen over contracten en zorgt voor een goede planning van studio-opnamen, plaatreleases, tournees, radio- en televisieoptredens, enzovoorts. Het gangbare tarief voor een manager is 15 procent. Belangrijk is de vraag waarover dat percentage wordt berekend. Verstandig is dit te baseren op de netto-inkomsten. Anders verdient de manager ook aan de onkosten zoals de huur van de PA en de bus, aan omzet die wordt afgedragen aan belasting en premies, en aan het geld dat weer in de groep wordt geïnvesteerd.


Spelen in het Buitenland.


Als je wilt spelen in het buitenland is de eerste vraag hoe je aan optredens komt. De ervaring leert dat proberen vanuit Nederland met een zaal iets af te spreken alleen een astronomische telefoonrekening oplevert. Je hebt iemand ter plekke nodig die het zalencircuit goed kent en weet welke gages gangbaar zijn. Zo iemand noemt men een promotor. Degene die vanuit ons land internationaal een tour opzet heet in het jargon de agent. In de praktijk is dat meestal je eigen boekingskantoor. Nederlandse boekers hebben in de ons omringende landen promotors met wie ze soms samenwerken. Je kunt ook zelf proberen via e-mail contact te leggen, maar dat is een moeilijke weg. Er zijn echter in Nederland ook diverse freelance agenten actief, die je kunt proberen te interesseren om een internationale tour voor je op te zetten. Het gangbare bemiddelingspercentage voor de promotor is vijftien procent van de brutogage. Dit komt boven op het percentage voor je Nederlandse agent. Als die tien procent in rekening brengt, blijft er voor de boeking 25 procent aan de strijkstok hangen.


Zelf een CD maken.


Loonpersingen worden aangeboden door fabrikanten zelf maar ook door geluidsstudio's, masterstudio's en bemiddelaars. Bij het vergelijken van de offertes zul je merken dat ze allemaal een andere manier van berekenen hebben en dat de prijzen voor de werkzaamheden onderling nogal verschillen. Staar je niet te veel blind op die prijsverschillen. Ze komen meestal op ongeveer hetzelfde totaalbedrag uit. De belangrijkste kostenposten zijn: - het persen (glasmaster, het persen van de schijfjes) - de hoes (ontwerp, lithografie, drukwerk, verpakking) - de mechanische rechten (Stemra). Cd's verkopen doe je vooral bij optredens. Hanteer daarvoor een handig afrekenbare prijs, zoals 10 of 15 euro. Platenwinkels zullen niet snel jouw plaat inkopen. Hooguit kun je hem in consignatie neerzetten. Dat betekent dat eventuele exemplaren die zijn verkocht later worden afgerekend. Je kunt altijd proberen jouw cd in distributie te geven bij een bedrijf wat levert aan de platenwinkels. Ook hier geldt dat men dit hooguit in consignatie wil doen. Gebruikelijk is dat een groothandel een marge heeft van 10 tot 20 procent en een winkelier van 40 procent.


De Platenmaatschappij.


De internationale muziekwereld wordt gedomineerd door vier multinationals (majors): Universal Music, Sony BMG, EMI en Warner Music. Daarnaast telt ons land enkele tientallen zelfstandige bedrijven die regelmatig platen op de markt brengen. Bekende independents zijn CNR/Roadrunner, Play It Again Sam, V2 Records, Munich Records, Walboomers en Digidance. Afspraken met een platenmaatschappij leg je vast in een platencontract. Dit teken je voor een bepaalde duur: meestal voor en album met een optie op een volgende plaat. In de eerste versie van zo'n contract proberen labels meerdere rechten in handen te krijgen: het muziekuitgaverecht, waardoor de platenmaatschappij ook meedeelt in de auteursrechten, en een deel van de opbrengst van de merchandising en de optredens. Of het verstandig is daarmee akkoord te gaan, hangt af van jouw persoonlijke situatie en de inspanningen die de platenmaatschappij gaat leveren. Laat je bij het onderhandelen over een platencontract altijd bijstaan door een gespecialiseerde jurist.

Er bestaan grofweg twee typen platencontracten: Bij een artiestenovereenkomst neemt de platenmaatschappij de plaatopname en de andere productiekosten voor haar rekening. De artiest heeft daar verder geen omkijken naar en krijgt vanaf het eerste verkochte exemplaar een royaltypercentage. De hoogte daarvan is afhankelijk van de marktwaarde van de artiest. Het komt voor dat een beginnende act voor haar eerste single slechts 1 procent krijgt, terwijl een internationale topact soms mer dan 20 procent ontvangt. Bij een licentieovereenkomst financiert de artiest zelf de opname en blijft hij eigenaar van de mastertapes. De master geeft hij voor een bepaalde periode in licentie aan de platenmaatschappij. Bij zo'n licentiedeal ligt het financiële risico grotendeels bij de artiest en is het royaltypercentage dus een stuk hoger, zo tussen de 16 en 25 procent.


Auteurs en Naburig Recht.


De auteursrechten worden beheerd door Buma/Stemra. Na aftrek van incassokosten krijgt de tekstdichter 50 procent en de componist 50 procent. Als er sprake is van een muziekuitgever krijgt die enderde van de opbrengst. Dan krijgen de tekstdichter, de componist en de muziekuitgever dus ieder 33,3 procent. In het auteursrecht wordt onderscheid gemaakt tussen uitvoeringsrechten (radio, tv, achtergrondmuziek, optredens) en mechanische rechten (geperste cd's). Buma doet de uitvoeringsrechten, Stemra de mechanische rechten. Je kunt van beide afzonderlijk lid worden. Als je in eigen beheer cd's uitbrengt kan het verstandig zijn alleen lid te worden van Buma en niet van Stemra. Aansluiten als auteur bij Buma/Stemra kost eenmalig 45 euro plus een jaarlijkse bijdrage van 62,50 euro, ongeacht of het gaat om een inschrijving bij Buma, Stemra of beide. Het kan alleen als individu, niet als groep. De naburige rechten worden beheerd door Sena. Na aftrek van de incassokosten gaat 50 procent naar de muzikanten en de vocalisten en 50 procent naar de eigenaar van de muziekopname. Lid worden van Sena is gratis.


De Muziekuitgever.


Dit werk doet de muziekuitgever voor artiesten die hun eigen werk vertolken. Maar als het goed is doet hij veel meer dan dat. Zo probeert de publisher de liedjes van zijn auteurs uitgevoerd te krijgen door andere artiesten. En probeert hij de songs geplaatst te krijgen in commercials en op filmsoundtracks. Ook probeert een uitgever zijn auteurs opdrachtwerk te bezorgen, zoals het schrijven van reclametunes, jingles en leaders voor televisieprogramma's. ÃŒn het begin van je loopbaan kun je veel baat hebben bij een actieve muziekuitgever. Gevestigde auteurs beschikken vaak zelf over voldoende contacten en hebben slechts iemand nodig die goed voor hen administreert. Dat administreren is overigens pas aan de orde als er sprake is van inkomsten uit het buitenland. In Nederland worden de auteursgelden verdeeld door Buma/Stemra en die doen dat over het algemeen correct. Maar bij exploitatie in het buitenland wordt het moeilijk om de afrekeningen te controleren. Uitgevers hebben daarvoor hun eigen apparaat.


Sampling.


Bij het gebruik van een sample moet je toestemming vragen voor twee zaken: 1. Het gebruik van de originele opname: De rechten van de originele opname berusten bij de producent oftewel de eigenaar van de master. Meestal is dat de platenmaatschappij, maar het kan ook de artiest zelf zijn. Voor het clearen van samples bestaan geen vaste tarieven. De en wil een vast bedrag vooraf, de ander een royalty per verkochte geluidsdrager. Het is een kwestie van onderhandelen. De mastereigenaar heeft echter het laatste woord en mag weigeren. Dan kun je er verder niets mee. 2. Het auteursrecht: Met een sample maak je ook gebruik van andermans compositie. Dat moet geregeld worden met de muziekuitgever of als die er niet is, de auteur en de tekstdichter zelf. Je koopt het af met een bedrag ineens of een verdeling van de auteursgelden. Ook dit is een kwestie van onderhandelen. De mate van herkenbaarheid en de bijdrage aan de hitpotentie bepalen hoeveel je met de oorspronkelijke rechthebbenden moet delen. Overigens kun je bij Buma/Stemra altijd navragen wie van een liedje de componist, de tekstdichter en de muziekuitgever zijn. Verstandig is het gebruik van samples te regelen vóórdat de plaat verschijnt. Een schadeclaim achteraf pakt altijd duurder uit.


Muziek op Internet.


Je hoeft niet meteen zelf een website te bouwen. Eenvoudiger is een profiel aan te maken op en of meerdere community sites, zoals Myspace.com en Hyves.nl. Hier kun je iets over jezelf vertellen en muziek laten horen. Met een slim gekozen omschrijving kun je veel mensen naar jouw profiel lokken. Belangrijk is dat jouw nieuwe 'vrienden' hun emailadres achterlaten en aangeven in welke regio ze wonen. Zo kun je op de hoogte houden van nieuwe releases en optredens in hun regio. De ervaring leert dat mensen best bereid zijn hun emailadres te geven in ruil voor een gratis download. Een andere manier om publiek op jouw site te krijgen is door een link naar jouw muziek te mailen naar de vele chatforums en online magazines die er op het net te vinden zijn. Aandacht daar kan veel belangstelling genereren. Op jouw site kun je allerlei producten verkopen, zoals cd's, downloads en t-shirts. Voor de betaling vermeld je jouw bank- of gironummer. Vraag wel aan je klanten of ze op hun overschrijving duidelijk hun naam, adres en bestelling vermelden. Nadeel van deze manier van betalen is dat de klant relatief lang moet wachten op zijn bestelling. Betalen met creditcard is handiger, maar duur. Goede alternatieven hiervoor zijn Paypal en iDeal. Als je digitale downloads wilt verkopen is LegalDownload een optie. Dit bedrijf levert een kant-en-klare winkel voor de verkoop van downloads en regelt ook de betaling voor je. Je ontvangt dan 75% van de opbrengst. Op het internet zijn vele downloadportals: winkels waar downloads worden verkocht. Voor aanbieders van muziek zijn ze aantrekkelijk omdat ze veel publiek trekken. De grote portals willen echter pas jouw muziek verkopen als je kunt laten zien dat je op je eigen website behoorlijke verkoopaantallen haalt of op een andere manier een grote naamsbekendheid geniet. Ook nemen ze een behoorlijk deel van de opbrengst: het uit te keren bedrag aan de leverancier van de muziek varieert van 10 tot 50 procent. Rechtenorganisatie Norma verkoopt voor haar aangeslotenen muziek via iTunes tegen een billijk tarief.'


Muziek als Beroep.


Een gemengde beroepspraktijk is voor veruit de meeste muzikanten in Nederland de dagelijkse realiteit. En dan nog blijkt het niet eenvoudig om financieel het hoofd boven water te houden. Zelfs muzikanten van naam zijn soms gedwongen een beroep te doen op de sociale voorzieningen. Dit zijn de belangrijkste vangnetten:WWIK. De WWIK heeft tot doel kunstenaars te ondersteunen bij het opbouwen van een (al dan niet gemengde) beroepspraktijk of een tijdelijke terugval in inkomen op te vangen. Omdat de WWIK geen sollicitatieplicht kent en geen verplichting passend werk te aanvaarden, is het een aantrekkelijk alternatief voor de bijstand. Daar staat tegenover dat de WWIK een lagere uitkering biedt dan de bijstand. Om in aanmerking te komen voor de WWIK moet je voldoen aan een aantal voorwaarden. Je inkomen mag niet meer bedragen dan het bedrag dat je in jouw situatie als bijstand zou hebben ontvangen. Daarbij telt ook het inkomen van je partner mee. Ook wordt gekeken naar je/jullie vermogen. Er wordt getoetst in hoeverre je beroepsmatig werkt. Daarbij wordt gekeken naar je opleiding, je recent geleverde productie en de reacties op je werk. Als je net bent afgestudeerd aan een door het ministerie van OCW erkende kunstopleiding vervallen de inhoudelijke eisen. Ook tellen je pogingen om je werk aan de man te brengen mee. Je moet uit je werk als kunstenaar per jaar minimaal 1200 euro aan omzet halen. De WWIK heeft het karakter van een knipkaart. De gebruiksduur is maximaal 48 maanden. Die hoeven niet aaneengesloten te worden opgenomen. Zodra je eigen inkomsten het voor jou geldende bijstandsbedrag overstijgen wordt de uitkering stopgezet. Zakt je inkomen daar weer onder, dan kun je opnieuw een beroep doen op de regeling Werkloosheidswet (WW). Als je in loondienst hebt gewerkt en je bent niet-verwijtbaar werkloos geraakt, heb je recht op een uitkering in het kader van de werkloosheidswet (WW). Om in aanmerking te komen voor een WW-uitkering moet een muzikant in de 39 weken voorafgaande aan de werkloosheid in minimaal 16 weken binnen de Artiestenregeling hebben gewerkt. Daarbij volstaat het als je in een week en dag hebt gewerkt. Betaalde repetities tellen ook gewoon mee. Verder stelt het CWI als eis dat je in die periode vrijwel uitsluitend als muzikant werkzaam moet zijn geweest. De duur van je WW-uitkering is aan een maximum gebonden. Die is afhankelijk van je leeftijd en je arbeidsverleden.